本文へ移動
みどりの話帖Midori Talk Notes

食と農

いのちの食べかたって?

毎日の食事は、植物や動物のいのち、そして育てて運んだ人の手を通って届きます。食べものの来た道を知ると、「いただきます」の重みも、捨てることの意味も少し違って見えてきます。

これは独立した環境ガイドです。以前このアドレスを使っていた Spiral Club とは関係ありません。

食べものの来た道をたどる

お茶わん一杯のごはんにも、田んぼの水、肥料、収穫や精米の機械、運ぶトラック、炊くための電気やガスが関わっています。肉や魚なら、えさや漁、冷蔵の工程も加わります。食べものは、土地と水とエネルギーの積み重ねです。

だからこそ、食べものを捨てると、その裏にある資源もいっしょに無駄になります。「いのちを食べる」という言葉には、その重さに気づこうという意味が込められています。

日本の食品ロスはどれくらい?

食品ロスとは、本来食べられるにもかかわらず捨てられている食品のことです。2019年には食品ロスの削減の推進に関する法律ができ、国民運動として削減が進められています(環境省)。

461万トン2024年度の食品ロスの推計量。前年度より約3万トン減りました
224万トンそのうち一般家庭から出た食品ロス
237万トンそのうち食品関連事業者から出た食品ロス

出典は環境省と農林水産省の令和6年度推計です(環境省)。前年度の2023年度は464万トンでした(消費者庁)。

家庭の食品ロス224万トンの内訳を見ると、手をつけないまま捨てた「直接廃棄」が96万トン、「食べ残し」が93万トン、野菜の皮を厚くむきすぎるなどの「過剰除去」が35万トンです。半分近くは、買ったのに食べなかったものなのです。

削減の目標はどこまで来た?

家庭から出る食品ロスには、2000年度の433万トンから2030年度までに半分の216万トンにするという目標があります。発生量の全体では、2000年度比で半分にするという当初の2030年度目標をすでに達成しました。今後は事業系を2000年度比で60%減らし、家庭系は2030年度を待たずに半減させることを目指しています。2024年度時点の削減率は事業系56.7%、家庭系48.3%です(環境省)。

お店や外食でもロスは出る

事業者から出る食品ロス237万トンのうち、食品製造業が110万トン、外食産業が70万トン、食品小売業が48万トン、食品卸売業が9万トンです。作りすぎや売れ残り、食べ残しが主な原因です。外食では食べきれる量を注文する、すぐ食べるものはお店の棚の手前から取るといった選び方も、ロスを減らす小さな一歩になります。

台所でできること

  • 買い物の前に冷蔵庫をのぞいて、家にあるものを確かめる
  • 食べきれる量だけ作り、残ったら次の日の献立に回す
  • 皮や茎など、食べられる部分は料理に生かす
  • 早めに食べたいものを冷蔵庫の手前に置く

「いただきます」を会話に

食卓で「これはどこで育ったんだろう」と話してみると、産地や季節に目が向きます。子どもと一緒に野菜の皮をむいたり、残った材料で一品作ったりするのも、食べかたを考えるきっかけになります。

台所の電気を昼に寄せる:自家消費という日本とオランダの共通の答え

食べものの来た道をたどると、最後は台所に着きます。冷蔵庫、炊飯器、食洗機、オーブン。家庭の電気のかなりの部分は、食べものを保存して調理するために使われています。屋根に太陽光パネルがある家では、その電気をいつ使うかで電気代が変わります。

日本では、住宅用の固定価格での買取期間(10年)を終えた卒FITの家庭に、昼の電気を自分で使う自家消費という選択肢が示されています(資源エネルギー庁)。オランダでは2027年1月1日に saldering が終わると、自分で作ってすぐ使った電気には税金も電力会社の費用もかからない一方、売った電気は terugleververgoeding という低めの単価になります(Rijksoverheid)。だから台所の家事を昼に回すことが、そのまま節約になります。

  • 食洗機は夕食後ではなく、翌日の昼に回す
  • 作り置きや下ごしらえを、日の高い時間にまとめる
  • 冷凍庫は詰めすぎず、開け閉めの回数を減らす
  • 電気の契約を選ぶときは、売電の単価と terugleverkosten も比べる

オランダで電力契約を見直す「energie vergelijken 2027」でも、自家消費の量が比較の出発点です。

Lees hier verder in het Nederlands.

Energie vergelijken 2027

Op 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Met energie vergelijken 2027 zet u stroom en gas naast elkaar op uw eigen verbruik én de teruglevering van uw zonnepanelen, inclusief terugleverkosten. Zo ziet u wat u zonder saldering netto per jaar betaalt.

Wat verandert er op 1 januari 2027

Verandering 01

Saldering verdwijnt

Uw teruggeleverde stroom wordt niet meer weggestreept tegen uw verbruik. Verbruik en teruglevering worden vanaf 1 januari 2027 apart afgerekend.

Verandering 02

U krijgt een terugleververgoeding

Terugleveren mag gewoon door. U ontvangt een vergoeding die tot 2030 minimaal 50% van het kale leveringstarief voor stroom moet zijn.

Verandering 03

Eigen verbruik wordt waardevoller

Stroom die u zelf direct gebruikt, hoeft u niet in te kopen. Dat weegt vanaf 2027 zwaarder dan wat u voor teruglevering terugkrijgt.

Is de afschaffing van de salderingsregeling al definitief?

Ja. De Eerste Kamer nam de Wet beëindiging salderingsregeling aan op . Er komt geen afbouwpad: de regeling stopt in één keer op .

Wetsvoorstel 36.611 · aangenomen bij zitten en opstaan · vóór: D66, CDA, Volt, PVV, FVD, VVD, JA21, ChristenUnie, BBB, 50PLUS · tegen: OPNL, GroenLinks-PvdA, SGP, SP, PvdD

Bron: Rijksoverheid over de salderingsregeling. De salderingsregeling bestaat sinds 2004 en is vastgelegd in de Elektriciteitswet 1998.

Het grote verschil

Energie vergelijken 2027 met zonnepanelen

Nederland telt inmiddels meer dan 3 miljoen woningen met zonnepanelen, goed voor 37% van de hele woningvoorraad. Voor al die huishoudens verandert er op 1 januari 2027 iets wezenlijks.

Sinds 2004 mocht u de stroom die u terugleverde wegstrepen tegen de stroom die u afnam. Eén kWh terug was één kWh gratis. Dat stopt op 1 januari 2027. Daarna zijn het twee losse stromen: u betaalt voor wat u afneemt en u krijgt iets terug voor wat u teruglevert.

1 jan 2027

In één keer, niet in stappen

Er komt geen geleidelijke afbouw. Tot en met 31 december 2026 geldt saldering volledig, daarna niet meer.

min. 50%

Terugleververgoeding

Tot 2030 moet de vergoeding minimaal 50% van het kale leveringstarief voor stroom zijn. Wat u daadwerkelijk krijgt, verschilt per leverancier en contract.

30%

Zoveel gebruikt u nu zelf

Zonder thuisbatterij verbruikt een gemiddeld huishouden maar ongeveer 30% van de eigen opwek direct (bandbreedte 25 tot 35%). Precies dat deel houdt zijn volle waarde na 2027. De andere 70% gaat naar de lagere terugleververgoeding. Met een thuisbatterij loopt het eigen verbruik op naar 60 tot 75%. Milieu Centraal zet op een rij wat u moet weten als de saldering stopt.

ACM

Terugleverkosten onder toezicht

Leveranciers mogen kosten rekenen voor het verwerken van teruggeleverde stroom, maar alleen kosten die zij daarvoor ook echt maken. De ACM houdt daar toezicht op.

Het cijfer dat het verschil maakt

Terugleverkosten per leverancier: van € 0 tot € 875 per jaar

Terugleverkosten zijn wat uw leverancier rekent om uw teruggeleverde stroom te verwerken. De spreiding in de markt is enorm, en belangrijker nog: leveranciers rekenen op twee volstrekt verschillende manieren. Dat maakt één ranglijstje onmogelijk: het hangt af van hóeveel u teruglevert.

Terugleverkosten 2026 per leverancier en rekenmethode. Indicatief, gecontroleerd op : tarieven wijzigen, het tarievenblad van de leverancier is leidend.
LeverancierRekenmethode 2026Indicatie per jaar
GreenchoiceVast bedrag per maand, in staffels± € 89 bij 2.500 kWh teruglevering
EnecoVast bedrag per maand, in staffels€ 100 tot € 350
EssentBedrag per teruggeleverde kWh€ 100 tot € 350
VattenfallBedrag per teruggeleverde kWh€ 100 tot € 350
Budget ThuisBedrag per teruggeleverde kWhafhankelijk van teruglevering
Marktbreedbeide methodes naast elkaar€ 0 tot € 875

Staffel of per kWh: dat is het verschil

Bij een staffel betaalt u een vast maandbedrag dat verspringt zodra uw jaarlijkse teruglevering in een hogere schaal valt. Net over een grens levert dus een sprong op. Bij een tarief per kWh betaalt u precies naar teruglevering, zonder sprongen.

De staffels verdwijnen op 1 januari 2027

Vrijwel alle leveranciers stappen per 1 januari 2027 over op een variabel tarief per teruggeleverde kWh. Vergelijkt u nu op staffels, dan vergelijkt u op een model dat over enkele maanden niet meer bestaat.

Alleen werkelijk gemaakte kosten

Leveranciers mogen alleen kosten doorberekenen die zij ook daadwerkelijk maken om teruggeleverde stroom te verwerken. De ACM houdt daar toezicht op. Een terugleverpost is dus geen vrij te bepalen winstmarge.

De keuze

Vast, variabel of dynamisch energiecontract in 2027?

Bij energie vergelijken 2027 telt zonder saldering niet alleen het leveringstarief. Voor wie zonnepanelen heeft, wegen de terugleververgoeding en de terugleverkosten net zo hard mee.

Waar u per contractvorm op let zodra saldering is gestopt
ContractvormSterk puntLet op vanaf 2027
VastZekerheid over uw leveringstarief voor de hele looptijd.Ligt de terugleververgoeding ook vast? Controleer of de leverancier die tussentijds mag aanpassen.
VariabelVolgt de markt, meestal per maand of per kwartaal opnieuw vastgesteld.De terugleververgoeding beweegt mee. Bij een dalend tarief daalt ook wat u terugkrijgt.
DynamischUurprijzen. Verbruikt u bewust op goedkope uren, dan profiteert u het meest.U levert vaak terug op de uren dat de prijs juist laag is. Zonder sturing of opslag valt de opbrengst tegen.

Verbruik verschuiven

Wasmachine, vaatwasser, warmtepomp of de auto laden overdag: elke kWh die u zelf gebruikt op het moment van opwek, hoeft u niet in te kopen.

Thuisbatterij

Verhoogt uw eigen verbruik aanzienlijk. Of het rendeert hangt af van de aanschafprijs, uw verbruikspatroon en uw contract. Reken het door voordat u koopt.

Let op de vaste kosten

Vaste leveringskosten en eventuele terugleverkosten staan los van uw verbruik. Bij een laag verbruik bepalen juist die posten het verschil.

De vraag die iedereen stelt

Is een thuisbatterij rendabel na 2027?

Een thuisbatterij verhoogt uw eigen verbruik van ongeveer 30% naar 60 à 75%. Precies die kWh hoeft u niet meer in te kopen, en dat wordt vanaf 2027 meer waard. Of de investering zich terugverdient, hangt af van drie dingen: de aanschafprijs, uw verbruikspatroon en uw contract.

Wat een batterij oplevert

De winst zit in vermeden inkoop, niet in teruglevering. Elke kWh die u zelf gebruikt bespaart de volle stroomprijs; elke kWh die u teruglevert levert vanaf 2027 minimaal 50% van het kale leveringstarief op, mínus eventuele terugleverkosten. Wilt u die kosten helemaal vermijden, kies dan een energieleverancier zonder terugleverkosten.

Doe eerst het gratis deel

Verbruik verschuiven kost niets. Wasmachine, vaatwasser, warmtepomp of de auto laden overdag tilt uw eigen verbruik al merkbaar op. Reken een batterij pas door als die winst is gepakt.

Prijzen dalen nog

Thuisbatterijen worden goedkoper en de markt groeit hard. Wie geen haast heeft, koopt later waarschijnlijk gunstiger. Laat de aanschaf niet afhangen van het einde van de saldering alleen.

Blijven zonnepanelen lonen?

Ja. Uw panelen blijven stroom opwekken die u niet hoeft in te kopen, en dat blijft de grootste besparing. Wat verandert is de opbrengst van het deel dat u teruglevert. Panelen uitzetten is vrijwel nooit verstandig.

Eerlijk over 2027

Wat voor 2027 nog niet vaststaat

Veel sites zetten nu al complete tarieventabellen voor 2027 online. Dat kan niet kloppen, want een deel van die cijfers is simpelweg nog niet vastgesteld. Dit is de stand op 12 september 2026.

Nog niet definitief

  • Energiebelasting 2027: wordt vastgesteld op Prinsjesdag, , met het Belastingplan 2027. De verwachte richting: gas verder omhoog, elektriciteit licht omlaag, de belastingvermindering omlaag. Ter referentie: in 2026 is het € 0,11085 per kWh en € 0,72680 per m³, met een vermindering van € 628,96 per aansluiting.
  • Netbeheerkosten 2027: de ACM stelt de tarieven van de netbeheerders eind 2026 vast.
  • Leveringstarieven 2027: leveranciers publiceren hun tarieven voor 2027 pas later dit jaar.
  • Terugleverkosten per leverancier: deze verschillen sterk en worden nog aangepast op de nieuwe situatie.

Wel al besloten

  • Saldering stopt op 1 januari 2027: in één keer, zonder afbouwpad. Vastgelegd door de Eerste Kamer op 17 december 2024.
  • Terugleveren blijft mogelijk: met een vergoeding van uw leverancier.
  • Minimaal 50% van het kale leveringstarief: die ondergrens geldt tot 2030.
  • Terugleverkosten alleen als ze echt gemaakt worden: met toezicht door de ACM.

Planning

Wanneer doet u wat?

  1. Nu: najaar 2026

    Zoek uw huidige cijfers op

    Pak uw laatste jaarafrekening erbij: jaarverbruik, teruglevering, en of u een vast of variabel contract heeft en tot wanneer het loopt. Loopt het binnenkort af, lees dan wat er vóór 2027 te regelen valt bij overstappen energie.

  2. Eind 2026

    Vergelijk met de nieuwe tarieven

    Zodra leveranciers hun tarieven voor 2027 publiceren, kunt u pas echt vergelijken. Kijk dan naar het leveringstarief én de terugleververgoeding en terugleverkosten. De tarieven van nu ziet u bij energie vergelijken 2026.

  3. 1 januari 2027

    Saldering stopt

    Vanaf deze datum worden uw verbruik en uw teruglevering apart afgerekend. Uw eerste jaarafrekening daarna ziet er anders uit dan u gewend bent. Dat geldt ook voor bedrijven met zonnepanelen op een kleine aansluiting; zie zakelijk energie vergelijken.

  4. Loop van 2027

    Stuur bij op eigen verbruik

    Verschuif verbruik naar de uren dat uw panelen opwekken. Overweeg pas daarna of extra opslag in uw geval rendeert.

Veelgestelde vragen

Vragen over energie vergelijken in 2027

Kan ik in 2026 nog salderen?

Ja. Tot en met 31 december 2026 geldt de salderingsregeling volledig. Uw teruggeleverde stroom wordt dan nog gewoon weggestreept tegen uw verbruik. Pas vanaf 1 januari 2027 verandert dat.

Wat komt in de plaats van salderen?

Een terugleververgoeding per kWh, betaald door uw energieleverancier. Die vergoeding moet tot 2030 wettelijk minimaal 50% van het kale leveringstarief voor stroom zijn. Daarnaast kan uw leverancier terugleverkosten rekenen.

Wat is de verwachte terugleververgoeding in 2027?

De wet legt alleen een ondergrens vast: minimaal 50% van het kale leveringstarief, en die ondergrens geldt tot 2030. Wat u daadwerkelijk krijgt verschilt per leverancier en per contract, en wordt pas bekend als leveranciers hun tarieven voor 2027 publiceren.

Welke energieleveranciers hebben geen terugleverkosten?

Dat wisselt en is de belangrijkste reden om te vergelijken. In 2026 rekenden sommige leveranciers € 0 terwijl andere tot enkele honderden euro's per jaar in rekening brachten. Omdat vrijwel iedereen per 2027 op per-kWh overstapt, is een overzicht van vandaag volgend kwartaal alweer anders.

Waarom betaal ik zoveel terugleverkosten?

Omdat het stroomnet op zonnige momenten vol zit en leveranciers kosten maken om die stroom te verwerken. Zij mogen alleen kosten doorberekenen die zij daadwerkelijk maken; de ACM houdt daar toezicht op. Levert u veel terug, dan telt dat zwaarder.

Moet ik mijn zonnepanelen uitzetten in 2027?

Nee. Zolang u zelf stroom verbruikt op het moment dat uw panelen opwekken, bespaart u de volle inkoopprijs. Uitzetten kost u die besparing. Alleen bij een zeer ongunstige combinatie van hoge terugleverkosten en nauwelijks eigen verbruik kan het anders liggen: reken dat door voordat u iets doet.

Moet ik in 2027 een ander energiecontract kiezen?

Niet per se, maar de afweging verandert. Met zonnepanelen wegen de terugleververgoeding en de terugleverkosten vanaf 2027 net zo zwaar als het leveringstarief. Vergelijk daarom op de netto jaarprijs, niet op het stroomtarief alleen.