本文へ移動
みどりの話帖Midori Talk Notes

カテゴリー

気候とエネルギー

気候変動の話は、つきつめるとエネルギーの話です。日本の電気がどこから来ていて、これからどう変わろうとしているのかを、公的な数字で整理します。

これは独立した環境ガイドです。以前このアドレスを使っていた Spiral Club とは関係ありません。

日本の電気はどこから来ている?

22.9%再生可能エネルギー
8.5%原子力
68.6%火力

経済産業省の政策評価によると、2023年度の電源構成は再生可能エネルギー22.9%、原子力8.5%、火力68.6%でした。一次エネルギー供給に占める化石燃料の割合は80.7%、エネルギー自給率は15.3%です(経済産業省)。

数字の読み方

  • 電源構成:つくられた電気が、どんな発電方法から来ているかの割合
  • 一次エネルギー供給:石油、石炭、天然ガス、再生可能エネルギーなど、加工する前のエネルギー全体
  • エネルギー自給率:国内で使うエネルギーのうち、国内で確保できている割合

自給率15.3%ということは、使っているエネルギーの大部分を海外からの資源に頼っているということです。化石燃料の割合が高いことは、気候変動の対策と、エネルギーを安定して確保することの両方に関わっています。

2040年に向けた見通し

同じ資料では、2040年度に温室効果ガスを2013年度比で73%削減する目標に向けて、2040年度の電源構成を再生可能エネルギー4から5割程度、原子力2割程度、火力3から4割程度とする政府の見通しが示されています。エネルギー起源のCO2排出量は、2023年度の9.2億トンから、2040年度に3.6から3.7億トン程度にする見通しです。

再生可能エネルギーとは

再生可能エネルギーは、太陽光、風力、水力、地熱、バイオマスのように、自然の中でくり返し生まれるエネルギーです。発電のときに二酸化炭素をほとんど出さないものが多く、国内でつくれるため、エネルギー自給率を上げることにもつながります。一方で、天気や季節によって発電量が変わるものもあり、ためておく仕組みや送電網の整備も課題になっています。

石炭や石油、天然ガスを燃やす火力発電は、電気をつくるときに二酸化炭素を出します。電源構成の中で火力の割合をどう下げていくかが、気候変動対策の大きな柱です。

家庭とエネルギー

環境白書(令和2年版)によると、日本人の平均的なライフスタイル・カーボンフットプリントで最も大きいのは住居によるものです(環境省)。家庭でできることは、使う量を減らすことと、使う電気を選ぶことの二つに分けられます。

  • 古い家電の消費電力を確かめる
  • 冷暖房の設定温度と使う時間を見直す
  • 契約している電気の料金メニューと電源の内訳を確認する

政策の数字は大きく見えますが、その先にあるのは一つひとつの家庭の電気です。家族で明細を見ながら、季節ごとの使用量の違いを話してみると、どこで減らせるかが見えてきます。

電気の選び方は「グリーン電力に変えよう」で紹介しています。

二つの制度の仕組みを比べる:日本の余剰電力買取とオランダの saldering

日本の電源構成で再生可能エネルギーを増やすには、家庭の屋根も大事な電源です。その後押しをしてきた制度は国によって仕組みが違います。日本の住宅用は、余った電気を電力会社が固定価格で10年間買い取る方式でした(資源エネルギー庁)。オランダの saldering は、売った電気と買った電気を年間で差し引き、差の分だけ払う方式です。売った電気が買った電気と同じ値段で扱われるので、売った電気の価値が買う電気と同じになる、家庭にとって単純な仕組みでした。

仕組み日本の住宅用余剰電力買取オランダの saldering
売った電気固定価格で買取(10年)買った電気と相殺
終わり方2019年から家庭ごとに満了(卒FIT)2027年1月1日に全員一斉に終了
そのあと契約先の価格で売電、または自家消費terugleververgoeding(2030年まで税抜き料金の半分以上)と terugleverkosten

オランダ政府は、国の税収が減ることや送電網の負担を理由に挙げ、自分で使う電気を増やす方向へ家庭を促しています(Rijksoverheid)。その新しい条件で電力契約を比べるのが「energie vergelijken 2027」です。

Verder in het Nederlands: wat 2027 betekent voor uw energierekening.

Energie vergelijken 2027

Op 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Met energie vergelijken 2027 zet u stroom en gas naast elkaar op uw eigen verbruik én de teruglevering van uw zonnepanelen, inclusief terugleverkosten. Zo ziet u wat u zonder saldering netto per jaar betaalt.

Wat verandert er op 1 januari 2027

Verandering 01

Saldering verdwijnt

Uw teruggeleverde stroom wordt niet meer weggestreept tegen uw verbruik. Verbruik en teruglevering worden vanaf 1 januari 2027 apart afgerekend.

Verandering 02

U krijgt een terugleververgoeding

Terugleveren mag gewoon door. U ontvangt een vergoeding die tot 2030 minimaal 50% van het kale leveringstarief voor stroom moet zijn.

Verandering 03

Eigen verbruik wordt waardevoller

Stroom die u zelf direct gebruikt, hoeft u niet in te kopen. Dat weegt vanaf 2027 zwaarder dan wat u voor teruglevering terugkrijgt.

Is de afschaffing van de salderingsregeling al definitief?

Ja. De Eerste Kamer nam de Wet beëindiging salderingsregeling aan op . Er komt geen afbouwpad: de regeling stopt in één keer op .

Wetsvoorstel 36.611 · aangenomen bij zitten en opstaan · vóór: D66, CDA, Volt, PVV, FVD, VVD, JA21, ChristenUnie, BBB, 50PLUS · tegen: OPNL, GroenLinks-PvdA, SGP, SP, PvdD

Bron: Rijksoverheid over de salderingsregeling. De salderingsregeling bestaat sinds 2004 en is vastgelegd in de Elektriciteitswet 1998.

Het grote verschil

Energie vergelijken 2027 met zonnepanelen

Nederland telt inmiddels meer dan 3 miljoen woningen met zonnepanelen, goed voor 37% van de hele woningvoorraad. Voor al die huishoudens verandert er op 1 januari 2027 iets wezenlijks.

Sinds 2004 mocht u de stroom die u terugleverde wegstrepen tegen de stroom die u afnam. Eén kWh terug was één kWh gratis. Dat stopt op 1 januari 2027. Daarna zijn het twee losse stromen: u betaalt voor wat u afneemt en u krijgt iets terug voor wat u teruglevert.

1 jan 2027

In één keer, niet in stappen

Er komt geen geleidelijke afbouw. Tot en met 31 december 2026 geldt saldering volledig, daarna niet meer.

min. 50%

Terugleververgoeding

Tot 2030 moet de vergoeding minimaal 50% van het kale leveringstarief voor stroom zijn. Wat u daadwerkelijk krijgt, verschilt per leverancier en contract.

30%

Zoveel gebruikt u nu zelf

Zonder thuisbatterij verbruikt een gemiddeld huishouden maar ongeveer 30% van de eigen opwek direct (bandbreedte 25 tot 35%). Precies dat deel houdt zijn volle waarde na 2027. De andere 70% gaat naar de lagere terugleververgoeding. Met een thuisbatterij loopt het eigen verbruik op naar 60 tot 75%. Milieu Centraal zet op een rij wat u moet weten als de saldering stopt.

ACM

Terugleverkosten onder toezicht

Leveranciers mogen kosten rekenen voor het verwerken van teruggeleverde stroom, maar alleen kosten die zij daarvoor ook echt maken. De ACM houdt daar toezicht op.

Het cijfer dat het verschil maakt

Terugleverkosten per leverancier: van € 0 tot € 875 per jaar

Terugleverkosten zijn wat uw leverancier rekent om uw teruggeleverde stroom te verwerken. De spreiding in de markt is enorm, en belangrijker nog: leveranciers rekenen op twee volstrekt verschillende manieren. Dat maakt één ranglijstje onmogelijk: het hangt af van hóeveel u teruglevert.

Terugleverkosten 2026 per leverancier en rekenmethode. Indicatief, gecontroleerd op : tarieven wijzigen, het tarievenblad van de leverancier is leidend.
LeverancierRekenmethode 2026Indicatie per jaar
GreenchoiceVast bedrag per maand, in staffels± € 89 bij 2.500 kWh teruglevering
EnecoVast bedrag per maand, in staffels€ 100 tot € 350
EssentBedrag per teruggeleverde kWh€ 100 tot € 350
VattenfallBedrag per teruggeleverde kWh€ 100 tot € 350
Budget ThuisBedrag per teruggeleverde kWhafhankelijk van teruglevering
Marktbreedbeide methodes naast elkaar€ 0 tot € 875

Staffel of per kWh: dat is het verschil

Bij een staffel betaalt u een vast maandbedrag dat verspringt zodra uw jaarlijkse teruglevering in een hogere schaal valt. Net over een grens levert dus een sprong op. Bij een tarief per kWh betaalt u precies naar teruglevering, zonder sprongen.

De staffels verdwijnen op 1 januari 2027

Vrijwel alle leveranciers stappen per 1 januari 2027 over op een variabel tarief per teruggeleverde kWh. Vergelijkt u nu op staffels, dan vergelijkt u op een model dat over enkele maanden niet meer bestaat.

Alleen werkelijk gemaakte kosten

Leveranciers mogen alleen kosten doorberekenen die zij ook daadwerkelijk maken om teruggeleverde stroom te verwerken. De ACM houdt daar toezicht op. Een terugleverpost is dus geen vrij te bepalen winstmarge.

De keuze

Vast, variabel of dynamisch energiecontract in 2027?

Bij energie vergelijken 2027 telt zonder saldering niet alleen het leveringstarief. Voor wie zonnepanelen heeft, wegen de terugleververgoeding en de terugleverkosten net zo hard mee.

Waar u per contractvorm op let zodra saldering is gestopt
ContractvormSterk puntLet op vanaf 2027
VastZekerheid over uw leveringstarief voor de hele looptijd.Ligt de terugleververgoeding ook vast? Controleer of de leverancier die tussentijds mag aanpassen.
VariabelVolgt de markt, meestal per maand of per kwartaal opnieuw vastgesteld.De terugleververgoeding beweegt mee. Bij een dalend tarief daalt ook wat u terugkrijgt.
DynamischUurprijzen. Verbruikt u bewust op goedkope uren, dan profiteert u het meest.U levert vaak terug op de uren dat de prijs juist laag is. Zonder sturing of opslag valt de opbrengst tegen.

Verbruik verschuiven

Wasmachine, vaatwasser, warmtepomp of de auto laden overdag: elke kWh die u zelf gebruikt op het moment van opwek, hoeft u niet in te kopen.

Thuisbatterij

Verhoogt uw eigen verbruik aanzienlijk. Of het rendeert hangt af van de aanschafprijs, uw verbruikspatroon en uw contract. Reken het door voordat u koopt.

Let op de vaste kosten

Vaste leveringskosten en eventuele terugleverkosten staan los van uw verbruik. Bij een laag verbruik bepalen juist die posten het verschil.

De vraag die iedereen stelt

Is een thuisbatterij rendabel na 2027?

Een thuisbatterij verhoogt uw eigen verbruik van ongeveer 30% naar 60 à 75%. Precies die kWh hoeft u niet meer in te kopen, en dat wordt vanaf 2027 meer waard. Of de investering zich terugverdient, hangt af van drie dingen: de aanschafprijs, uw verbruikspatroon en uw contract.

Wat een batterij oplevert

De winst zit in vermeden inkoop, niet in teruglevering. Elke kWh die u zelf gebruikt bespaart de volle stroomprijs; elke kWh die u teruglevert levert vanaf 2027 minimaal 50% van het kale leveringstarief op, mínus eventuele terugleverkosten. Wilt u die kosten helemaal vermijden, kies dan een energieleverancier zonder terugleverkosten.

Doe eerst het gratis deel

Verbruik verschuiven kost niets. Wasmachine, vaatwasser, warmtepomp of de auto laden overdag tilt uw eigen verbruik al merkbaar op. Reken een batterij pas door als die winst is gepakt.

Prijzen dalen nog

Thuisbatterijen worden goedkoper en de markt groeit hard. Wie geen haast heeft, koopt later waarschijnlijk gunstiger. Laat de aanschaf niet afhangen van het einde van de saldering alleen.

Blijven zonnepanelen lonen?

Ja. Uw panelen blijven stroom opwekken die u niet hoeft in te kopen, en dat blijft de grootste besparing. Wat verandert is de opbrengst van het deel dat u teruglevert. Panelen uitzetten is vrijwel nooit verstandig.

Eerlijk over 2027

Wat voor 2027 nog niet vaststaat

Veel sites zetten nu al complete tarieventabellen voor 2027 online. Dat kan niet kloppen, want een deel van die cijfers is simpelweg nog niet vastgesteld. Dit is de stand op 12 september 2026.

Nog niet definitief

  • Energiebelasting 2027: wordt vastgesteld op Prinsjesdag, , met het Belastingplan 2027. De verwachte richting: gas verder omhoog, elektriciteit licht omlaag, de belastingvermindering omlaag. Ter referentie: in 2026 is het € 0,11085 per kWh en € 0,72680 per m³, met een vermindering van € 628,96 per aansluiting.
  • Netbeheerkosten 2027: de ACM stelt de tarieven van de netbeheerders eind 2026 vast.
  • Leveringstarieven 2027: leveranciers publiceren hun tarieven voor 2027 pas later dit jaar.
  • Terugleverkosten per leverancier: deze verschillen sterk en worden nog aangepast op de nieuwe situatie.

Wel al besloten

  • Saldering stopt op 1 januari 2027: in één keer, zonder afbouwpad. Vastgelegd door de Eerste Kamer op 17 december 2024.
  • Terugleveren blijft mogelijk: met een vergoeding van uw leverancier.
  • Minimaal 50% van het kale leveringstarief: die ondergrens geldt tot 2030.
  • Terugleverkosten alleen als ze echt gemaakt worden: met toezicht door de ACM.

Planning

Wanneer doet u wat?

  1. Nu: najaar 2026

    Zoek uw huidige cijfers op

    Pak uw laatste jaarafrekening erbij: jaarverbruik, teruglevering, en of u een vast of variabel contract heeft en tot wanneer het loopt. Loopt het binnenkort af, lees dan wat er vóór 2027 te regelen valt bij overstappen energie.

  2. Eind 2026

    Vergelijk met de nieuwe tarieven

    Zodra leveranciers hun tarieven voor 2027 publiceren, kunt u pas echt vergelijken. Kijk dan naar het leveringstarief én de terugleververgoeding en terugleverkosten. De tarieven van nu ziet u bij energie vergelijken 2026.

  3. 1 januari 2027

    Saldering stopt

    Vanaf deze datum worden uw verbruik en uw teruglevering apart afgerekend. Uw eerste jaarafrekening daarna ziet er anders uit dan u gewend bent. Dat geldt ook voor bedrijven met zonnepanelen op een kleine aansluiting; zie zakelijk energie vergelijken.

  4. Loop van 2027

    Stuur bij op eigen verbruik

    Verschuif verbruik naar de uren dat uw panelen opwekken. Overweeg pas daarna of extra opslag in uw geval rendeert.

Veelgestelde vragen

Vragen over energie vergelijken in 2027

Kan ik in 2026 nog salderen?

Ja. Tot en met 31 december 2026 geldt de salderingsregeling volledig. Uw teruggeleverde stroom wordt dan nog gewoon weggestreept tegen uw verbruik. Pas vanaf 1 januari 2027 verandert dat.

Wat komt in de plaats van salderen?

Een terugleververgoeding per kWh, betaald door uw energieleverancier. Die vergoeding moet tot 2030 wettelijk minimaal 50% van het kale leveringstarief voor stroom zijn. Daarnaast kan uw leverancier terugleverkosten rekenen.

Wat is de verwachte terugleververgoeding in 2027?

De wet legt alleen een ondergrens vast: minimaal 50% van het kale leveringstarief, en die ondergrens geldt tot 2030. Wat u daadwerkelijk krijgt verschilt per leverancier en per contract, en wordt pas bekend als leveranciers hun tarieven voor 2027 publiceren.

Welke energieleveranciers hebben geen terugleverkosten?

Dat wisselt en is de belangrijkste reden om te vergelijken. In 2026 rekenden sommige leveranciers € 0 terwijl andere tot enkele honderden euro's per jaar in rekening brachten. Omdat vrijwel iedereen per 2027 op per-kWh overstapt, is een overzicht van vandaag volgend kwartaal alweer anders.

Waarom betaal ik zoveel terugleverkosten?

Omdat het stroomnet op zonnige momenten vol zit en leveranciers kosten maken om die stroom te verwerken. Zij mogen alleen kosten doorberekenen die zij daadwerkelijk maken; de ACM houdt daar toezicht op. Levert u veel terug, dan telt dat zwaarder.

Moet ik mijn zonnepanelen uitzetten in 2027?

Nee. Zolang u zelf stroom verbruikt op het moment dat uw panelen opwekken, bespaart u de volle inkoopprijs. Uitzetten kost u die besparing. Alleen bij een zeer ongunstige combinatie van hoge terugleverkosten en nauwelijks eigen verbruik kan het anders liggen: reken dat door voordat u iets doet.

Moet ik in 2027 een ander energiecontract kiezen?

Niet per se, maar de afweging verandert. Met zonnepanelen wegen de terugleververgoeding en de terugleverkosten vanaf 2027 net zo zwaar als het leveringstarief. Vergelijk daarom op de netto jaarprijs, niet op het stroomtarief alleen.