本文へ移動
みどりの話帖Midori Talk Notes

環境ガイド

環境について話そう

気候、エネルギー、食べもの、ごみ。環境の話は大きすぎて、どこから始めればいいか迷いがちです。家族や友だちとの会話のきっかけになる身近な話題を、公的なデータと一緒にまとめました。

これは独立した環境ガイドです。以前このアドレスを使っていた Spiral Club とは関係ありません。

なぜ「話す」ことから始めるのか

環境の問題は、ひとりで考えていると重く感じます。けれども誰かに話してみると、自分だけが気にしていたわけではないと分かったり、ほかの人の工夫を知ったりできます。話すことは、行動のいちばん小さな一歩です。

国も暮らしの中からの行動を呼びかけています。2022年10月には脱炭素につながる新しい暮らしを広める国民運動が始まり、2023年7月に「デコ活」という愛称が決まりました。住まい、移動、食、ファッションといった生活全体を見直そうという取り組みです(環境白書 令和7年版)。

数字で見る、身近な環境

約6割消費ベースで見た温室効果ガス排出のうち、家計によるものの割合とする報告(環境白書 令和2年版)
461万トン2024年度に日本で出た食品ロスの推計量(環境省・農林水産省)
22.9%2023年度の日本の電源構成に占める再生可能エネルギーの割合(経済産業省)

このガイドの話題は、食べもの、隠れた影響、ごみ拾い、若い世代、まちの仲間、そしてエネルギーの六つです。どれも一人ひとりの暮らしと地球をつなぐ入り口です。

会話を始める三つの問い

  1. 今日食べたものは、どこから来たのだろう?
  2. 家でいちばん電気を使っているものは何だろう?
  3. 最近捨てたもののうち、なくても困らなかったものは?

答えに正解はありません。問いを一つ持って家族や友だちと話すと、ふだん見過ごしていたことに気づけます。答えが分からなければ、一緒に調べてみるのも楽しい時間になります。

環境の話から、電気の契約を結ぶ話へ

環境や気候について話すとき、毎月使う電気はいちばん身近な話題です。家に届く電気は、家庭が電力会社と結んだ契約で決まります。日本では2016年4月1日の電力小売全面自由化で、家庭も電力会社と料金メニューを自由に選べるようになりました(資源エネルギー庁)。選んだ会社と料金メニューは、契約を結んで初めて決まります。資源エネルギー庁は、契約の前に供給の開始日、契約期間、解約の手数料を書面で確かめるよう勧めています(資源エネルギー庁)。

決めることオランダの契約
始まる日ingangsdatum を自分で選ぶ
料金の形vast、variabel、dynamisch
やめるときopzegtermijn は最長1か月(ACM)

オランダでは、この契約を結ぶことを「energiecontract afsluiten」と呼びます。

Hieronder leest u in het Nederlands hoe u een energiecontract afsluit.

Energiecontract afsluiten

Energiecontract afsluiten op postcode en verbruik: stroom en gas vergelijken, vast, variabel of dynamisch kiezen en uw nieuwe energiecontract afsluiten bij de leverancier. Met 14 dagen bedenktijd.

  • 14 dagen bedenktijdWettelijk, na de bevestiging van de leverancier
  • 4 tot 6 wekenZo lang duurt een overstap meestal
  • Nooit zonder stroom of gasDe levering loopt door tijdens de overstap

Energiecontract afsluiten: zo werkt het

Een energiecontract afsluiten is een leveringsovereenkomst voor stroom en gas aangaan met een energieleverancier, voor één adres.

U kiest daarbij een contractvorm, een looptijd en een ingangsdatum. De leverancier bevestigt het contract schriftelijk en geeft u een duidelijke samenvatting van de voorwaarden; die samenvatting is sinds de Energiewet verplicht.

De bedenktijd van een energiecontract is 14 dagen: in die periode annuleert u zonder kosten en zonder opgaaf van reden.

  1. Adres en verbruik

    Vul uw adres in. Uw energieverbruik staat op de jaarafrekening; zonder jaarafrekening rekent u met een schatting die u kunt aanpassen. Op dezelfde jaarafrekening staat de EAN-code van 18 cijfers die uw aansluiting aanwijst.

  2. Kies contract

    Vast, variabel of dynamisch, met de looptijd die bij u past. Vergelijk op jaarprijs inclusief kortingen, niet op het maandbedrag. Heeft u zonnepanelen, dan telt vanaf 1 januari 2027 ook wat u terugkrijgt en betaalt voor teruglevering; dat staat bij energie vergelijken 2027.

  3. Afsluiten bij de leverancier

    U rondt af op de site van de leverancier met uw gegevens, IBAN, gewenste ingangsdatum en een machtiging voor automatische incasso. Bij een overstap regelt de nieuwe leverancier de overstap en zegt hij uw oude contract voor u op.

  4. Controleer de bevestiging

    De bevestiging noemt uw tarieven, looptijd en ingangsdatum. Klopt er iets niet, dan annuleert u binnen de bedenktijd kosteloos.

Vast, variabel of dynamisch: welk contract past bij u?

Contractvormen naast elkaar (aandeel huishoudens: Milieu Centraal, december 2025)
VastVariabelDynamisch
Prijs per kWh en m³Staat vast voor de hele looptijdKan een paar keer per jaar of maandelijks wijzigen, met minstens een maand vooraf berichtStroom per uur of kwartier, gas per dag, volgens de marktprijs
Looptijd1, 2 of 3 jaarMaandelijks opzegbaarMaandelijks opzegbaar
Eerder opzeggenOpzegvergoeding (opzegboete) mogelijkGeen opzegvergoedingGeen opzegvergoeding
VoordeelU weet vooraf wat u per kWh en m³ betaaltDalende energieprijzen merkt u snelGoedkope uren benut u direct
NadeelDalende prijzen merkt u nietStijgende prijzen merkt u ook snelDure uren kosten meer; een slimme meter is nodig
Aandeel huishoudens54%39%7%

Een vast contract zet het leveringstarief vast, maar de energiebelasting en de netbeheerkosten kunnen tussentijds nog wijzigen. Kiest u tussen 1 of 3 jaar vast, dan geeft 3 jaar langer zekerheid en bindt het u ook langer aan dezelfde prijs. Een dynamisch contract rekent meestal een inkoopvergoeding van 1 à 2 cent bovenop de marktprijs.

Waar u op let voordat u tekent

Leveringstarief
Het leveringstarief is de prijs per kWh stroom en per m³ gas. Vergelijk tarieven altijd op jaarprijs voor uw eigen verbruik.
Vaste leveringskosten
De vaste leveringskosten betaalt u elke maand aan de leverancier, los van uw verbruik. De leverancier bepaalt de hoogte.
Netbeheerkosten
De netbeheerkosten betaalt u via uw leverancier. De grootte van uw aansluiting bepaalt mee hoe hoog ze zijn (het capaciteitstarief).
Energiebelasting
Over stroom en gas betaalt u energiebelasting. De vermindering energiebelasting is in 2026 € 628,96 inclusief btw en staat als korting op uw energierekening.
Welkomstbonus en korting
Een welkomstbonus hoort vaak bij een vast contract. De actievoorwaarden zeggen wanneer u de korting krijgt en of u die terugbetaalt bij eerder opzeggen.
Groene of grijze stroom
Groene stroom komt uit zon, wind of water, grijze uit gas en kolen. De meest groene keuze is stroom uit Nederlandse zon of wind.
Enkel of dubbel tarief
Een meter met dag- en nachtstand rekent af in twee tarieven. Vergelijk dan op normaal én daltarief.
Termijnbedrag en jaarafrekening
Het termijnbedrag is een maandelijks voorschot. De jaarafrekening rekent uw echte verbruik af: u betaalt bij of krijgt geld terug.

Wanneer sluit u een energiecontract af?

Het beste moment hangt af van uw huidige contract, niet van de maand.

Uw situatie en het moment om af te sluiten
SituatieMoment
Vast contract loopt afSluit vooraf af met de einddatum als ingangsdatum; dan betaalt u geen opzegvergoeding.
Vast contract, eerder wegDe leverancier mag een opzegvergoeding rekenen volgens de ACM-regels, op basis van de resterende looptijd en de prijsontwikkeling.
Variabel of dynamischElk moment, met een opzegtermijn van hooguit een maand.
Aanbod om te verlengenVergelijk het verlengingsaanbod eerst met ander aanbod op uw adres.
VerhuizingSluit af zodra u de sleuteldatum weet.

Sluit geen energiecontract af tijdens een verkoopgesprek aan de telefoon; de ACM raadt dat af.

Energie afsluiten voor een nieuwe woning

Sleuteldatum als ingangsdatum
Geef bij het afsluiten de dag op waarop u de sleutel krijgt. Weet u die datum, dan kunt u meteen afsluiten.
Meterstanden bij de overdracht
Noteer de standen van stroom en gas op de dag van de sleuteloverdracht, met een foto erbij, en geef ze door aan uw leverancier.
Uw huidige contract
Een verhuizing meldt u zelf bij uw leverancier. Neemt u het contract mee, dan loopt het door op uw nieuwe adres.
Met spoed of nieuwbouw
Is het kort dag, sluit dan toch af en vraag de leverancier naar een spoedaanvraag. Bij nieuwbouw regelt u eerst de aansluiting via de netbeheerder; die kiest u niet, die hoort bij uw regio.

Energiecontract afsluiten in uw situatie

Samenwonen, huur of uit elkaar
Een energiecontract staat op naam van één persoon en hoort bij één adres. Gaat u uit elkaar, dan neemt één van u het contract over of sluit een nieuw contract af.
Alleen stroom of een warmtenet
Een huis zonder gasaansluiting krijgt alleen een stroomcontract. Bij een warmtenet heeft u daarnaast een warmtecontract bij één vaste warmteleverancier.
Zonnepanelen
Met zonnepanelen vergelijkt u ook de terugleververgoeding en de terugleverkosten. Op 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling; stroom die u zelf direct verbruikt, wordt dan het meest waard.
Thuiswerken of eigen bedrijf
Gebruikt u de energie vooral privé, dan bent u volgens de ACM consument, ook als u een onderneming heeft. Een bedrijfspand krijgt een zakelijk contract.
Kleine aansluiting
De consumentenregels gelden voor een kleine aansluiting: stroom tot 3x80 ampère en gas tot type G25, zoals bij vrijwel elke woning.
Kredietcheck en waarborgsom
Sommige leveranciers doen bij het afsluiten een kredietcheck en vragen soms een waarborgsom. Vraag dat vooraf na bij de leverancier van uw keuze.

Vergelijken: via een vergelijker of direct bij de leverancier

Een energievergelijker zet het aanbod van meerdere energieleveranciers naast elkaar op uw adres. Sluit u direct bij een leverancier af, dan zegt die meestal ook uw oude contract op; controleer dat in de bevestiging.

Bij collectieve inkoop vraagt een organisatie namens een grote groep één aanbod per contractsoort aan; dat is niet altijd goedkoper dan zelf vergelijken. De goedkoopste energieleverancier voor iedereen bestaat niet: welk aanbod het laagst uitkomt, hangt af van uw verbruik, uw adres en uw zonnepanelen.

Vragen over een energiecontract afsluiten

Vraag

Waar kun je het beste een energiecontract afsluiten?

Bij de leverancier die op uw verbruik de laagste jaarprijs heeft en voorwaarden die u bevallen. Kijk naar de jaarprijs inclusief kortingen, niet naar het maandbedrag.

Vraag

Wat is de beste maand om een energiecontract af te sluiten?

Een vaste beste maand bestaat niet. Ik kijk naar de einddatum van het huidige vaste contract: op die datum stapt u over zonder opzegvergoeding, en u kunt al eerder afsluiten met die datum als ingangsdatum.

Vraag

Is het verstandig om in 2026 een vast energiecontract af te sluiten?

Als u zekerheid over uw tarief wilt, vind ik vast prima. Heeft u zonnepanelen, let dan op: de salderingsregeling stopt op 1 januari 2027. Vraag na wat er met de terugleververgoeding gebeurt.

Vraag

Wat kost voortijdig opzeggen van een energiecontract?

Bij een variabel contract en een dynamisch contract niets. Alleen bij een vast contract dat u vóór de einddatum opzegt, mag de leverancier een opzegvergoeding rekenen. Op de einddatum betaalt u niets.

Vraag

Hoe snel kan ik energie afsluiten voor een nieuwe woning?

Zodra u de sleuteldatum weet, kunt u afsluiten met die datum als ingangsdatum. ACM ConsuWijzer adviseert een verhuizing uiterlijk twee weken vooraf te melden. Is het korter dag, vraag dan naar een spoedaanvraag.

Vraag

Waar kan ik terecht met een klacht over mijn energieleverancier?

Dien uw klacht eerst schriftelijk in bij de leverancier. Komt u er samen niet uit, dan kunt u naar de Geschillencommissie Energie of de rechter, en u kunt het melden bij ACM ConsuWijzer.